Kromme Rijn Heuvelrug

Zeist

Adviesnetwerk Zeist (ANZ) moeizaam op gang.

Gisteren vond de derde bijeenkomst plaats van het nieuwe Adviesnetwerk, dat betrekking heeft op WMO, Jeugd en Werk & Inkomen. (Het vorige is na ettelijke jaren en tienduizenden euro’s gemeentegeld een stille dood gestorven.) Opvallend in de nieuwe constructie is de keuze voor diversiteit (wat dat ook mag betekenen) en toegang voor iedereen die enige affiniteit heeft met het sociale domein. Kwaliteitseisen worden niet gesteld maar daar staat tegenover dat er ook geen sprake is van vergoedingen voor gedane arbeid. En dat was gisteren wel een punt van discussie omdat het niet echt onderbouwd werd, behalve met deze ene zin: ” De leden van het ANZ krijgen geen vrijwilligersvergoeding. De gemeente wil iedereen de mogelijkheid geven lid te worden van het ANZ. De gemeente vindt het belangrijk dat je de keuze maakt om lid te worden van het ANZ op basis van je betrokkenheid bij de inwoners van Zeist en de behoefte op een positieve manier mee te willen denken. ” (Dat betekent dus dat alle ambtenaren van de gemeente Zeist, die wél betaald worden, niet betrokken zijn en niet positief meedenken?)

Dat betekent dus zélf opdraaien voor alle kosten zoals printen, telefoneren, mailen, reizen enzovoorts. Maar er is wel een bescheiden reiskostenvergoeding: “Deze vergoeding wordt aangeboden omdat sommige leden afhankelijk zijn van vervoer om de bijeenkomsten van het ANZ te kunnen bijwonen. Deze reiskostenvergoeding is alleen van toepassing voor de ANZ bijeenkomsten.”

Informatief is wat de Koepel van Adviesraden hierover zegt:
“Adviesraadswerk is vrijwilligerswerk. Maar dat wil niet zeggen dat het doen van adviesraadswerk geen geld kost. Adviesraadsleden maken doorgaans onkosten. Ook zien we dat veel gemeenten het reëel vinden om niet alleen onkosten te vergoeden, maar ook een vergoeding te geven voor deze vorm van vrijwilligerswerk. In veel gevallen wordt deze vergoeding geoormerkt als een vrijwilligersvergoeding.” (Daar kan Zeist nog wat van leren.)

Een ander pijnpunt waren de beperkingen die aan toekomstige ANZ-leden worden opgelegd. Heel kort door de bocht: je mag met niemand communiceren over je werkzaamheden, behalve met andere leden van deze raad. De overgebleven aanwezigen (7) waren dan ook niet heel enthousiast en vroegen aan het einde om een bijeenkomst met de verantwoordelijke wethouder. Deze zal heel erg zijn best moeten doen om de rest nog binnen boord te houden.

 

 

 

Bijstandsfraude – mogelijke fraudeurs slecht behandeld

In de Volkskrant van 16 juni vonden we twee artikelen over bijstandsfraude. In het uitgebreide artikl lezen we hoe sociale diensten op weinig subtiele wijze onderzoek doen naar mogelijke bijstandsfraude. De rechten van de betrokkenen worden daarbij onvoldoende gerespecteerd. Zeist wordt hierin ook genoemd.

LCR-voorzitter Gerrit van der Meer reageert hierop in zijn column:


In de Volkskrant van 16 juni: ‘Verborgen camera speurt naar bijstandsfraudeurs’. Onder die kop een verhaal waar ik me de haren bij uit het hoofd trek. Een van fraude verdachte vrouw werd 97 keer bespied in 60 dagen. Sociale diensten mogen blijkbaar vrijelijk opsporingsmiddelen inzetten waarvoor de politie toestemming van de officier van justitie moet krijgen. Verdachten in strafzaken mogen niet worden verhoord als hun advocaat er niet bij is, bij verdachten van bijstandsfraude is een verhoor onder vier ogen heel gewoon. Mede daardoor voelen mensen zich vaak zwaar geïntimideerd. Met de rechten van verdachten in strafzaken wordt kennelijk zorgvuldiger omgegaan dan met de rechten van verdachten van bijstandsfraude. Ik constateer dan dat bijstandsfraude wordt gezien als een groter maatschappelijk probleem dan criminaliteit.

De grootste oorzaak van zogenaamde bijstandsfraude ligt bij de enorm complexe regels, meldt Divosa (Vereniging van managers in het sociaal domein) in hetzelfde artikel. Het invullen van alle papieren en het aanleveren van alle noodzakelijke documenten is zo ingewikkeld dat mensen zich gemakkelijk kunnen vergissen.
Voor mensen met een academische opleiding is het al lastig, laat staan voor lager geschoolden. In de ‘opsporingspraktijk’ (alleen het woord al!) van veel gemeenten staat vergissen gelijk aan mogelijke fraude. In het geval van de bespiede vrouw heeft de rechter de gemeente teruggefloten. De gemeente wordt niet vaak op de vingers getikt. Veel mensen stappen namelijk niet naar de rechter om bezwaar te maken tegen deze opsporingsmethode.

De meest schrijnende methode is misschien wel die van de ‘sociale controle’. Bespied worden door een verborgen camera is afschuwelijk, maar bespied worden door je eigen buren is nog erger. Toch wordt dat ook gestimuleerd: vermoed je dat je buurman of buurvrouw zwart werkt of illegaal samenwoont? Melden bij de gemeente graag. Dat is lang niet zo ingewikkeld als het aanvragen van bijstand. Eén telefoontje is voldoende en als je wilt kan het ook anoniem. Dat past wel heel slecht bij het advies aan de aanvrager van bijstand om in de eigen omgeving naar hulp en steun te zoeken.

We vechten bij de Landelijke Cliëntenraad al jaren tegen het beeld dat mensen met een uitkering vaak fraudeurs zijn. Dat gevecht is voor ons een belangrijke opdracht, die duidelijk nog lang niet afgerond is. Sterker nog: dat beeld wordt tot beleid verheven. Gemeenten moeten handhaven, dat staat in de Participatiewet. Maar ze beslissen zelf over hun handhavingsbeleid: welke methodes ze gebruiken, waar ze de prioriteit leggen, hoe ze mensen in de bijstand behandelen en bejegenen. Daar gaat de gemeente (en dus de gemeenteraad) zelf over.

Deze mevrouw die met een verborgen camera werd bespied, is vrijgesproken. Dat gebeurde in zes van de tien zaken die De Volkrant onderzocht. De andere vier zaken zijn nog niet afgerond. Eind goed al goed, ben je dan geneigd te denken, maar dat klopt natuurlijk niet. Je bent bespied, misschien zelfs door je eigen buren. Je bent geïntimideerd en als fraudeur weggezet. Dat laat je niet zomaar even achter je.

En de kans bestaat ook nog dat je uitkering tijdelijk is stopgezet, waardoor je een periode zonder inkomen hebt gezeten. Rekeningen die je niet kon betalen zijn verhoogd met incassokosten en vaak ook nog met boetes. Die kun je met de bijstand die je met terugwerkende kracht hebt ontvangen natuurlijk nog steeds niet betalen. En vervolgens vraagt een hulpverlener: “Heb je niet een buurman die kan helpen bij het op orde brengen van je administratie?”

Hoe tegenstrijdig kan het worden?